Kto może zostać konsulem w świetle zmian w przepisach

Wraz z wejściem w życie nowej ustawy- Prawo konsularne, narosły pewne wątpliwości, które sprowadzają się do określenia wymagań, którymi winien cechować się kandydat na konsula.

Powyższe zagadnienie wymaga rozpatrzenia w świetle dwóch aktów rangi ustawowej: ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. Prawo konsularne (dalej: „KonsPr.”) oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o służbie zagranicznej (dalej: „u.s.z.”).

Zgodnie z art. 4 KonsPr., urzędnikiem konsularnym jest konsul lub inny członek personelu dyplomatyczno-konsularnego wykonujący funkcje konsularne w państwie przyjmującym.

Doniosłość powyższego przepisu wynika z faktu, że definiuje pojęcie urzędnika konsularnego, zarazem wskazując na wywodzenie się konsula z personelu dyplomatyczno-konsularnego.

W sposób pośredni, na powyższe wskazuje również art. 9.3 KonsPr., zgodnie z którym, tytuł konsularny nadaje dyrektor generalny służby zagranicznej z uwzględnieniem stopnia dyplomatycznego posiadanego przez urzędnika konsularnego.

Definicja konsula zawarta jest natomiast w treści art. 10 KonsPr., zgodnie z która, konsulem jest kierownik urzędu konsularnego, a w okręgu konsularnym, w którym nie utworzono urzędu konsularnego – powołany urzędnik konsularny w przedstawicielstwie dyplomatycznym.

Na konsula powołuje się, zgodnie z treścią art. 11 KonsPr., urzędnika konsularnego dającego rękojmię należytego wykonywania funkcji konsularnych.

Dla kandydata na urzędnika konsularnego przewidziany jest natomiast egzamin konsularny, który jest sprawdzianem wiedzy i umiejętności praktycznych kandydata na urzędnika konsularnego niezbędnych do wykonywania funkcji konsularnych w określonym państwie przyjmującym.

Powyższy egzamin zaś poprzedzony jest szkoleniem przedegzaminacyjnym z zakresu m.in. wiedzy o państwie przyjmującym, a także wiedzy o aktach prawnych krajowych oraz międzynarodowych oraz o polityce Rzeczypospolitej Polskiej wobec Polonii i Polaków w państwie przyjmującym i praktycznych umiejętnościach załatwiania spraw i wykonywania czynności przez konsula.

Z powyższego wynika, że ów egzamin konsularny zorientowany jest głównie na poznawanie specyfiki pracy w określonym z góry państwie przyjmującym.

Jak zaznaczono powyżej, art. 11 KonsPr. wymienia wyłącznie dwie przesłanki, które spełniać winien konsul. Pierwszą z nich jest posiadanie statusu urzędnika konsularnego, drugą zaś dawanie rękojmi należytego wykonywania funkcji konsularnych, nie wskazuje zaś expressis verbis na tak podstawową– wydawałoby się- umiejętność konsula jaką jest chociażby znajomość języków obcych.

Można intuicyjnie zaś stwierdzić, że nie daje rękojmi należytego wykonywania funkcji konsularnych osoba nie władająca, w określonym stopniu, językiem obcym.

Podsumowując, art. 11 KonsPr. sugeruje, że konsulem może zostać wyłącznie urzędnik konsularny (zwracam uwagę, iż o ile konsula powołuje i odwołuje minister właściwy do spraw zagranicznych na wniosek dyrektora generalnego służby zagranicznej, o tyle urzędnika konsularnego wyznacza dyrektor generalny służby zagranicznej), zaś art. 4 oraz art. 9.3 KonsPr. sugerują, iż urzędników konsularnych wyznacza się spośród personelu dyplomatyczno-konsularnego, który- zgodnie z treścią art. 7.1 pkt 1 u.s.z.- stanowią członkowie służby zagranicznej, posiadający stopień dyplomatyczny (z wyjątkiem określonym w ustępie 2. niniejszego artykułu).

Natomiast stopień dyplomatyczny można nadać członkowi służby zagranicznej, który- w myśl art. 12 u.s.z.- odbył aplikację dyplomatyczno-konsularną albo jest urzędnikiem służby cywilnej lub ukończył Krajową Szkołę Administracji Publicznej, a także złożył egzamin dyplomatyczno-konsularny, zna co najmniej dwa języki obce, posiada tytuł magistra lub równorzędny oraz wykazuje się odpowiednim stanem zdrowia psychicznego i fizycznego.

Pogląd, zgodnie z którym oprócz wymagań stawianych kandydatowi na konsula, określonych w przepisach KonsPr., osoba ta powinna również spełniać wymogi dla personelu dyplomatyczno-konsularnego, określone w u.s.z., znalazł aprobatę również w opinii do ustawy- Prawo konsularne Biura Legislacyjnego Kancelarii Senatu z dnia 14 lipca 2015 r. (druk nr 964), zgodnie z którą, konsulem może być urzędnik konsularny dający rękojmię należytego wykonywania funkcji konsularnych; zrezygnowano z wyliczenia innych wymagań stawianych konsulom, przyjęto bowiem, że do konsula, stosuje się wszelkie wymogi, jakie musi spełniać członek personelu dyplomatyczno-konsularnego w rozumieniu ustawy o służbie zagranicznej.

W podobnym duchu wskazano w uzasadnieniu do projektu ustawy KonsPr., stwierdzając, że do konsula stosuje się wszelkie wymogi, jakie musi spełniać członek personelu dyplomatyczno-konsularnego.

PODSUMOWANIE ARTYKUŁU

Oprócz wymagań stawianych kandydatowi na konsula, określonych w przepisach ustawy- Prawo konsularne, osoba ta powinna również spełniać wymogi dla personelu dyplomatyczno-konsularnego, określone w ustawie o służbie zagranicznej, a więc nie tylko być urzędnikiem konsularnym oraz dawać rękojmię należytego wykonywania funkcji konsularnych, ale również – z zastrzeżeniem pewnych wyjątków wskazanych w przepisach prawa- odbyć aplikację dyplomatyczno-konsularną albo być urzędnikiem służby cywilnej lub ukończyć Krajową Szkołę Administracji Publicznej, a także złożyć egzamin dyplomatyczno-konsularny, znać co najmniej dwa języki obce, posiadać tytuł magistra lub równorzędny oraz wykazywać się odpowiednim stanem zdrowia psychicznego i fizycznego.

Advertisements